5.11.2011

Çiğ ışıktan önce: Novalis ile Sterne

Novalis, gündelik - sıradan meseleler arasında hakikatin (dolayısıyla şiirin) sınırında, yakınında duranlardan (siyaset, sağlık, mühendislik, kadın-erkek ilişkileri vs.) kaçış olmadığını teslim etmiş: Çalışkan dahi.

Ardılı sayılan (sınırı sayıldığı) çiğ ışık, hızlı çalışmayı, sağlam akıl yürütmeyi, vaktin naktin önemini vaaz eden aydınlık biraz daha erken çöküp tüberkülozunu da temizleseymiş keşke: Otuzunu görememiş ... çocuk.

Aydınlık -ve mümin- bir bilimsel toplantıdayım birkaç gündür. Teneffüslerde Tristram Shandy'yle zihnimi açıyorum. Laurence Sterne'ün zihnini-lisanını resimli not defterine benzetmiş biri; şimdi gördüm. Tam da güzel teşbih olmuş, yakışmış.

Sonra baktım, evet işte, Novalis'in çağdaşı tabii ki, 18. yüzyılın sonu. Stern'ün ölümü de ince hastalıktan.

- Novalis'in Romantik Parçalar'ı (Fragmanlar'ı)

- Stern'ün muzip karalama-resim defteri zihni... ciddiyetle ve disiplinle sürdürdüğü nüktecilik ve parlak uçuşmaları

aklıma kimi getirse beğeniriz?

Terzi yazarı, Sahibinin Sesi'ni çıkaranı. O da kumaşları kâğıtları kesip kesip...

Yazdıklarının bende etki bırakmamış olması, erken okumaktandı herhalde; "ısınamadım," demişliğim vardır; mahcup oldum. Tristram Shandy'den sonra sıra Sevim Burak'ta.

Sıkıcı - sası olanları çoğunlukta olsa da, emek ürünü bilim yazılarının -Novalis'in deyişiyle "hayata değen" konularda yazılmış yazıların- yeri ayrı; onları okuyup yazmaya devam. Üstelik yaşam bilimleri, uzunca bir süre daha, pahalı, büyülü kalır; seri üretime geçip hayatın en sıradan sıkıcı gerçekleri arasına karışmadan durur. Tam sınırda: "... at the margin of life" (Novalis)

Bu Aydınlanma memleketinde bunları yaptım işte; şafak ile çiğ gözyakan arasında bir yerde, kendime uygun bir ışık ayarı tutturdum.

1 yorum:

  1. Aydınlanma'nın Çiğ Işığı
    Novalis şiirle mühendislik arasında sallanırken, bilimci bir hoca bulduğunda ilk iş Goethe'den vazgeçmiş. Mavi çiçek de yokmuş.

    Londra'ya geldim üç yıl sonra, Aydınlanma'nın çiğ ışığı gözümü kamaştırıyor gene, acıtıyor mu esritiyor mu, hâlâ anlamış değilim.

    Mavi çiçek yok herhalde.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Blue_flower

    Gök var. O da iyi.

    YanıtlaSil